ديده‌ايم نوادهء ابو الفرج بن الجوزى صاحب كتاب مشهور تلبيس ابليس و كتاب المنتظم است كه بسال 597 درگذشت « 1 » و چون نوادهء او لقب و كنيه و اسم و عنوان جدّ خود را داشت ، اشارهء سعدى بنام وى موجب خطاى برخى از محقّقان شد و آنان را بر آن داشت كه سعدى را شاگرد ابن جوزى بزرگ و در نتيجه سال تولّد او را مقدّم بر سال 597 هجرى پندارند چنان كه پيش ازين گفته‌ايم . و امّا ابو الفرج بن الجوزى دوم در سال 656 ، يعنى همان سالى كه سعدى گلستان را تمام كرده بود ، هنگام فتح بغداد بقتل رسيد . ابن جوزى دوم از سال 631 سمت مدرّسى مدرسهء مستنصريهء بغداد « 2 » را داشت و قاعدة بايد سعدى چند سالى بعد از شروع تحصيل در نظاميهء بغداد و در حدود بيست و چهار پنج سالگى خود ، كه البته مقارن با « عنفوان » شباب او بود ، خدمت اين استاد را درك كرده باشد ؛ و اين نكته را نيز بايد دانست كه ابن جوزى و نياى او و پدر و برادرانش همه از جملهء متكلّمين عهد خود و در مذهب فقهى تابع امام احمد حنبل بودند و در مورد او مراد سعدى از « شيخ » و « مربّى » كسى است كه وى را در علوم شرعى در كنف

--> ( 1 ) - دربارهء بعضى از عقايد او رجوع شود به همين كتاب مجلد دوم چاپ اول ص 280 - 282 ( 2 ) - دربارهء مدرسهء مستنصريه رجوع شود به همين كتاب ، مجلد دوم چاپ اول ص 247 - 248